Ambulatoryjna opieka specjalistyczna

• Poradnie specjalistyczne
• Pracownie diagnostyczne

1. Ze skierowaniem
2. Bez skierowania 
3. Poza kolejnością
4. Kierowanie na badania diagnostyczne 
5. Badania kontrolne 
6. Kierowanie do innego specjalisty 
7. Kierowanie do szpitala 
8. Obowiązek informowania lekarza POZ 
9. Organizacja pracy poradni

Pacjent ma prawo wybrać poradnię specjalistyczną i zatrudnionego w niej lekarza.
W przypadku nagłego zachorowania lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia, świadczenie w poradni specjalistycznej winno być zrealizowane w trybie nagłym, czyli w dniu zgłoszenia. Decyzję o przyjęciu pacjenta w trybie nagłym podejmuje lekarz.

1. Ze skierowaniem

   Świadczenia w poradniach zakontraktowanych przez NFZ w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS) udzielane są na podstawie skierowania od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) lub innego lekarza udzielającego świadczeń w ramach umowy z NFZ. Skierowaniem do lekarza specjalisty nie jest karta informacyjna z leczenia szpitalnego, izby przyjęć czy szpitalnego oddziału ratunkowego. 

2. Bez skierowania

   Skierowanie nie jest wymagane do świadczeń: ginekologa i położnika, onkologa, okulisty, psychiatry, dentysty, dermatologa, wenerologa.
   Skierowania do specjalisty nie muszą okazywać: osoby chore na gruźlicę; zakażone wirusem HIV; inwalidzi wojenni i wojskowi, osoby represjonowane oraz kombatanci; cywilne niewidome ofiary działań wojennych; osoby uzależnione od alkoholu, środków odurzających i substancji psychotropowych - w zakresie lecznictwa odwykowego; uprawnieni żołnierze lub pracownicy, w zakresie leczenia urazów lub chorób nabytych podczas wykonywania zadań poza granicami państwa.

3. Poza kolejnością

   Do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej, w tym z ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, mają prawo: osoby, które posiadają tytuł "Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi" lub "Zasłużonego Dawcy Przeszczepu" ; inwalidzi wojenni i wojskowi; kombatanci (pod pojęciem "kombatant" należy także rozumieć „osobę represjonowaną").

4. Kierowanie na badania diagnostyczne

   Badania diagnostyczne, na które kieruje lekarz specjalista, należy wykonać na podstawie skierowania w miejscu wskazanym przez lekarza. Koszt badań mieści się w koszcie porady specjalistycznej. Na badania kosztowne (ambulatoryjne świadczenia diagnostyczne kosztochłonne - ASDK), takie jak rezonans czy tomografia, również kieruje lekarz z poradni specjalistycznej, jednak pacjent może je wykonać w wybranej przez siebie pracowni czy zakładzie diagnostycznym, z którymi NFZ odpisał odrębne umowy.
   O potrzebie kierowania na badanie decyduje lekarz. Lekarz specjalista może kierować na wszystkie badania diagnostyczne niezbędne do rozpoznania choroby, postawienia diagnozy i prowadzenia terapii.
   Specjalista, do którego skierowanie nie jest wymagane, sam zleca wykonanie potrzebnych mu badań.

5. Badania kontrolne

   Jeśli pacjent objęty stałą opieką specjalistyczną wymaga wykonania badań kontrolnych pozostających w związku z prowadzonym leczeniem, skierowanie na te badania wystawia i pokrywa koszty ich wykonania świadczeniodawca udzielający świadczeń w poradni specjalistycznej. Dotyczy to również lekarza specjalisty, do którego pacjent ma prawo zgłosić się bez skierowania.

6. Kierowanie do innego specjalisty

   Lekarz specjalista może skierować pacjenta do innego lekarza specjalisty. O taką konsultację może wystąpić do lekarza prowadzącego także sam pacjent. W przypadku kierowania pacjenta z jednej poradni specjalistycznej do innej, jako badania wstępne przekazywane są wyniki wszystkich dostępnych badań. 

7. Kierowanie do szpitala

   W przypadku, gdy pacjent objęty leczeniem specjalistycznym wymaga leczenia szpitalnego, lekarz z poradni specjalistycznej dołącza do skierowania wyniki badań diagnostycznych zgodnie z rozpoznanym schorzeniem, aktualną wiedzą i praktyką medyczną, umożliwiające potwierdzenie wstępnego rozpoznania. 

8. Obowiązek informowania lekarza POZ

   Lekarz ubezpieczenia zdrowotnego leczący pacjenta w poradni specjalistycznej zobowiązany jest do pisemnego informowania lekarza rodzinnego, o rozpoznaniu, sposobie leczenia, rokowaniu, ordynowanych lekach, w tym czasokresie ich stosowania i dawkowania oraz wyznaczonych wizytach kontrolnych. Na podstawie zaświadczenia wydanego przez lekarza specjalistę, z rozpoznaniem choroby i zalecaną farmakoterapią, lekarz rodzinny może wystawiać recepty przez okres wskazany w zaświadczeniu od lekarza specjalisty. 

9. Organizacja pracy poradni

   Świadczeniodawca w widocznym miejscu umieszcza m.in. informacje o miejscu i czasie udzielania świadczeń, imiona i nazwiska osób udzielających świadczeń, zasady zapisu na wizyty ambulatoryjne i domowe, tryb składania skarg i wniosków; prawa pacjenta; adres i numer telefonu do Rzecznika Praw Pacjenta, numer bezpłatnej infolinii do Biura Praw Pacjenta przy ministrze zdrowia oraz informacje o możliwości i sposobie zapisania się na listę oczekujących na świadczenie opieki zdrowotnej.
   W przypadku nieobecności lekarza w pracy, świadczeniodawca ma obowiązek poinformować pacjentów o sposobie zorganizowania opieki w tym okresie. Jeśli świadczeniodawca ma siedzibę w innym miejscu niż wykonuje świadczenia, informacja powinna być dostępna w obu miejscach.
   Przyjmowanie pacjentów powinno się odbywać zgodnie z harmonogram pracy poradni. Standardowy harmonogram obejmuje pracę poradni przynajmniej trzy razy w tygodniu po 4 godziny dziennie, w tym co najmniej raz w tygodniu w godzinach przedpołudniowych między godz. 8 a 12, oraz co najmniej raz w tygodniu w godzinach popołudniowych między godz. 14 a 18.
   Zakłada się, że średni czas trwania porady specjalistycznej wynosi 15 - 20 minut. Lekarz z poradni specjalistycznej ma obowiązek, w przypadkach uzasadnionych medycznie, do udzielania świadczeń w formie porad domowych.