Informacje dla osób podejmujących praktyki zawodowe w krajach UE/EOG

W związku z licznymi wyjazdami polskich uczniów i studentów do krajów UE/EOG w ramach praktyk zawodowych oraz wobec zaleceń Centrali NFZ, Zachodniopomorski OW NFZ informuje, co następuje.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 roku w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. nr 113, poz. 988 z późn. zm.), praktyczna nauka zwodu odbywa się, m.in. w warsztatach szkolnych, u pracodawców i w indywidualnych gospodarstwach rolnych. Wobec tego do uczniów odbywających praktyki zawodowe, stosować należy przepisy kodeksu pracy oraz ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.).

Z powyższego wynika, że uczniowie powinni zawierać umowę o pracę z pracodawcą, z którym szkoła zawarła umowę o praktyczną naukę zawodu.

Jeżeli praktyczna nauka zawodu odbywa się w jednym z państw członkowskich UE/EOG, zastosowanie mają również przepisy rozporządzeń wspólnotowych z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (rozporządzenia nr 1408/71 i 574/72), w tym - w odniesieniu do osób niewykonujących w Polsce działalności zawodowej i podejmujących tę działalność w innym państwie
(m.in. uczniowie, studenci, uczący się członkowie rodziny) - art.13 ust. 2 pkt a) rozporządzenia nr 1408/71 wskazujący jako państwo właściwe w zakresie zabezpieczenia społecznego państwo wykonywania działalności zawodowej.

Te same regulacje prawne stosuje się w wobec studentów, którzy podejmują pracę w ramach praktyk przewidzianych w planie studiów, na podstawie skierowania uczelni, lub na podstawie umowy o pracę, u pracodawcy w jednym z państw członkowskich UE/EOG w ramach staży, praktyk itp.za pośrednictwem podmiotów specjalizujących się w zakresie pośrednictwa pracy, na podstawie umów zawartych między zainteresowanym uczniem lub studentem, a tą agencją,

Zgodnie ze stanowiskiem Centrali NFZ, Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego przysługuje takim osobom wyłącznie na czas przejazdu do państwa, w którym praca w ramach praktyk ma być wykonywana, i do czasu jej podjęcia. Z pierwszym dniem pracy za granicą, osoby te tracą status osób ubezpieczonych w NFZ i powinny zostać wyrejestrowane z ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce.

Natomiast studenci wyjeżdżający w ramach programów unijnych w całości finansowanych z funduszy unijnych, np. wymian i staży w ramach programu Sokrates, Leonardo da Vinci itp., podlegają nadal ustawodawstwu państwa, w którym studiują. Co do zasady, osoby te nie zawierają umów o pracę z podmiotami przyjmującymi, nie wykonują pracy o charakterze zawodowym, nie dostają w związku z tym wynagrodzenia (kieszonkowego). W konsekwencji, przysługuje im Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego zgodnie z zasadami dla wyjazdów turystycznych.

Angelika Milkiewicz-Ławicka
Naczelnik Wydziału Spraw Ubezpieczonych ZOW NFZ