Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień

Rzecznik Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego

1. Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień realizowane w warunkach ambulatoryjnych
   A. Poradnia zdrowia psychicznego
   B. Poradnia leczenia uzależnień
2. Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień w warunkach oddziału/ ośrodka dziennego
3. Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień w warunkach stacjonarnych
4. Turnus rehabilitacyjny
5. Dzieci i młodzież

1. Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień realizowane w warunkach ambulatoryjnych

A. Poradnia zdrowia psychicznego

• psychiatra udziela porad bez skierowania
• skierowanie wymagane jest od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego do psychologa i psychoterapeuty
• świadczenia udzielane są w poradniach oraz przez zespoły leczenia środowiskowego/ domowego, realizowane m. in. jako:
  
  • porady
  • pacjent obłożnie chory ma prawo do bezpłatnych wizyt domowych lekarza psychiatry, psychologa lub pielęgniarki
  • jako sesje psychoterapii 
• świadczenia obejmują m.in. niezbędne badania diagnostyczne, konsultacje specjalistyczne, świadczenia terapeutyczne i rehabilitacyjne oraz działania edukacyjno-konsultacyjne dla rodzin
• jeśli pacjent wymaga wykonania badań diagnostycznych w związku z leczeniem psychiatrycznym, skierowanie wydaje i koszty badań pokrywa kierujący, z wyłączeniem badań kosztochłonnych (takich jak np. rezonans czy tomografia), które są odrębnie kontraktowane i finansowane przez NFZ
• za świadczenia gwarantowane udzielane na podstawie umowy świadczeniodawca nie może pobierać od ubezpieczonego żadnych dodatkowych opłat, chyba że taka odpłatność przewidziana jest w odrębnych przepisach 
• w celu odzyskania i wzmocnienia zdolności do funkcjonowania pacjenta w społeczeństwie zakłada się współpracę między świadczeniodawcą a pracownikiem socjalnym

B. Poradnia Leczenia Uzależnień

• w poradniach leczenia uzależnień nie jest wymagane skierowanie - pacjent lub jego rodzina uzyskają pomoc bez skierowania
• leczenie pacjentów bez zgody odbywa się na podstawie skierowania z Gminnej Komisji ds. rozwiązywania problemów alkoholowych lub decyzją postanowienia Sądu
• pacjent ma prawo do porad lekarskich, terapii prowadzonej przez specjalistę terapii uzależnień, psychologa lub instruktora terapii uzależnień

2. Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień realizowane w warunkach oddziału/ ośrodka dziennego

• świadczenia udzielane w trybie planowym, od poniedziałku do piątku, przy dziennej liczbie godzin nie mniejszej niż 5, w tym w szczególności świadczenia indywidualne: sesje psychoterapii, kolejne porady
• świadczenia obejmują niezbędne badania diagnostyczne, konsultacje specjalistyczne, leki, wyroby medyczne, wyżywienie, świadczenia terapeutyczne i rehabilitacyjne oraz działania edukacyjno-konsultacyjne dla rodzin

3. Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień w warunkach stacjonarnych

• świadczenia udzielane są w oddziałach psychiatrycznych, oddziałach leczenia uzależnień oraz w izbach przyjęć
• w nagłych przypadkach pacjent z zaburzeniami psychicznymi może być przyjęty do szpitala psychiatrycznego bez skierowania, po osobistym zbadaniu go przez lekarza izby przyjęć
• skierowanie do szpitala psychiatrycznego wydawane jest przez lekarza, na podstawie uprzedniego osobistego zbadania pacjenta, w dniu badania, a jego ważność wygasa po upływie 14 dni; do szpitala psychiatrycznego pacjenci kierowani są także na mocy postanowienia sądu
• w ramach świadczeń udzielanych w warunkach stacjonarnych świadczeniodawca zobowiązany jest zapewnić pacjentom bezpłatne niezbędne badania diagnostyczne, konsultacje specjalistyczne, świadczenia z zakresu profilaktyki, leczenia, pielęgnacji i rehabilitacji, leki, wyroby medyczne, świadczenia terapeutyczne oraz działania edukacyjno-konsultacyjne dla rodzin
• w trakcie hospitalizacji świadczeniodawca nie może wystawiać pacjentowi recept na leki, preparaty diagnostyczne, wyroby medyczne do realizacji w aptekach ogólnodostępnych

4. Turnus rehabilitacyjny

• zorganizowany, trwający nie dłużej niż 14 dni pobyt poza miejscem udzielania świadczeń, obejmujący leczenie i intensywną rehabilitację osób z zaburzeniami psychicznymi i znacznym stopniem nieprzystosowania społecznego, w ramach określonego programu psychoterapeutycznego
• turnusy organizowane są przez świadczeniodawcę, który określa termin turnusu, udzielane świadczenia i wskazuje osoby uczestniczące w turnusie. W trakcie jego trwania pacjent ma zabezpieczone wszystkie świadczenia gwarantowane w ramach danego zakresu
• dla osób z zaburzeniami psychicznymi lub dla osób uzależnionych może być realizowany turnus rehabilitacyjny nie częściej niż raz na 12 miesięcy
• warunkiem realizacji turnusu rehabilitacyjnego jest przedstawienie przez świadczeniodawcę Narodowemu Funduszowi Zdrowia programu psychoterapeutycznego, opinii o spełnieniu wymogów sanitarno-epidemiologicznych w pomieszczeniach, w których będą realizowane świadczenia w ramach turnusu rehabilitacyjnego, wykazu osób uczestniczących, terminu i wykazu personelu realizującego świadczenia

5. Dzieci i młodzież

• we wszystkich formach opieki nad młodzieżą dopuszcza się, w przypadku kontynuacji nauki szkolnej, udzielanie świadczeń osobom powyżej 18 roku życia, jednak nie dłużej niż do 26 roku życia
• rozgraniczenie nie dotyczy świadczeń udzielanych w poradni zdrowia psychicznego dla osób z autyzmem dziecięcym

Podstawa prawna:

• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień
• Zarządzenie Nr 60/2009/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 2 listopada 2009 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień
• Tryb kierowania i kwalifikowania do świadczeń opieki psychiatrycznej w warunkach stacjonarnych określone są w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 z późn. zm.3) oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 23 listopada 1995 r. regulującym szczegółowy sposób działania szpitala psychiatrycznego w sprawach przyjmowania oraz wypisywania ze szpitala psychiatrycznego (Dz. U. Nr 150, poz. 736).